آشنایی با خواص درمانی گیاهان دارویی بهاره

مشخصات گیاهان دارویی بهاره

فصل بهار دارد کم کم از راه می رسد و زمین و گیاهان برای رویش مجدد و نوزایی خود را آماده می کنند. زمینی که از خواب زمستانی برخاسته و تمام انرژی خودش را جمع کرده تا آنچه مورد نیاز مخلوقات در این فصل است را از راه ریشه ها و آوندهای گیاهان در آنها ذخیره کند تا به مصرف برسد. دراین میان فصل رویش و بعضا برداشت بسیاری از گیاهانی فرارسیده که یا فی نفسه گیاه دارویی هستند یا کاربرد دارویی دارند. در این مقاله به معرفی این گیاهان دارویی و موارد استفاده ی آن ها پرداخته ایم:

بنفشه ی سه رنگ

گیاهان یکساله یا چند ساله ی کوتاه عمر با برگ های قلبی شکل و مدور، گوشوارک های لوب دار و گل های سه رنگ کاملا مشخص است.

اندام دارویی: قسمت های هوایی.

ترکیبات مهم : فلانوییدها، متیل سالیسیلات و موسیلاژ.

کاربردهای درمانی: ضدالتهاب برای زکام و التهابات پوستی، ضدسرفه، خلط آور و ادرار آور، درمان اگزماهای پوستی، زردزخم، خارش و آکنه و همچنین به عنوان محلول غرغره برای درمان التهابات گلو و گاهی برای سرفه هم مصرف می شود.

مقدار و روش مصرف: میزان مصرف به صورت چای ۵/۱ گرم گیاه خشک در ۱۵۰ میلی لیتر آب برای سه بار در روز و مرهم های حاصل از گیاه تازه یا جوشانده حاصل از ۴ گرم گیاه خشک در ۱۵۰ میلی لیتر آب برای مصرف موضعی است.

گیاهان دارویی؛ بنفشه ی سه رنگ
گیاهان دارویی؛ بنفشه ی سه رنگ

بیدمشک

بیدمشک درختچه ای دوپایه است که ارتفاع آن به ۸ متر می رسد. این پایه ها با هم کمی تفاوت دارند. برگ ها بیضی شکل، نوک تیز، دندانه دار و در نوع ماده کمی پهن تر از نوع نر هستند. گل ها که به صورت شاتون های نر و ماده می باشند زرد رنگ و معطر هستند.

اندام دارویی: پوست، برگ وگل

ترکیبات مهم : موم، صمغ، سالیسیلین و روغن فرار

کاربردهای درمانی: تب بر، قابض، مقوی عمومی، ضدتشنج، رفع کننده ی دردهای قاعدگی و مقوی قوه ی باء

نارنج درختی است به ارتفاع تا ۵ متر با شاخه هایی که دارای خارهای پراکنده هستند. گل های نارنج سفیدرنگ، معطر، ترد و شکننده بوده ودر ایران به نام بهارنارنج معروف است. میوه، نوعی هسته با پوست ضخیم و نارنجی است که پ.ست آن تلخ مزه ولی آب درون آن ترش است.

مقدار و روش مصرف: ۲-۴ گرم روزی سه بار به صورت دم کرده و تنتور گل های آن ۱ الی ۲ قاشق مربا خوری هنگام خواب.

جهت خرید عرق بیدمشک درجه یک اینجا کلیک کنید.

بهارنارنج

اندام دارویی: گل و پوست میوه.

ترکیبات مهم : اسانس و ترکیبات تلخ

کاربردهای درمانی: پوست نارنج عمدتا برای تحریک اشتها و درمان ناراحتی های سوء هاضمه مورد استفاده قرار می گیرد. اسانس گل های بهارنارنج که به نام «ترولی اویل» در جهان مشهور است دارای اثر ضد افسردگی و آرام بخش است.

مقدار و روش مصرف: مقدار مصرف روزانه برای تهیه چای ۴ تا ۶ گرم از پوست نارنج و ۲ گرم از گل های خشک بوده و همچنین مقدار مصرف تنتور پوست ۲۰ قطره تا سه نوبت در روز و ۱ تا ۲ گرم عصاره پوست نارنج است.

گیاهان دارویی؛ بهارنارنج
گیاهان دارویی؛ بهارنارنج

جهت خرید عرق بهارنارنج درجه یک اینجا کلیک کنید.

ریواس

ریواس متعلق به خانواده ی علف هفت بند بوده وبه عنوان گیاه خوراکی و دارویی از قدیم الایام در طب سنتی مورد استفاده قرار می گرفته است. ساقه ای گل دهنده ی این گیاه هم زمان با شکفته شدن گل ها، زمانی که ترد و تازه هستند، به مصرف خوراکی می رسد وبه عنوان سبزی خوراکی ترش مزه به همراه سایر ترشیجات مورد استفاده قرار می گیرد. این گیاه پایا، معمولا بانواحی شیب دار کوهستان ها ولابلای تخت سنگ ها به خوبی سازگاری پیدا کرده است.

اندام دارویی : دم برگ

ترکیبات مهم: دارای برخی عناصر مانند پتاسیم- کلسیم و از نظر ویتامین ها نیز تا حدودی غنی است. دارای اسیدهای آلی مانند اسیدمالیک است.

کاربردهای درمانی: دمبرگ ریواس که بخش قابل استفاده ی آن است دارای مقداری اسیدهای آلی مانند اسیدمالک است که برای رفع تشنگی وآسان کردن هضم غذا سودمند است. همچنین در طب سنتی ریواس برای دفع بعضی از باکتری های مضر استفاده می شود.

مقدار و روش مصرف:

این گیاه در غذاهای ایرانی به صورت خام و پخته در سالاد و خورش کاربرد دارد، همچنین با ریواس خوشاب و شربت نیز تهیه می کنند.

شاه تره

شاتره گیاهی است بومی اروپا و آسیا، از خانواده ی شاه تره که نام عمومی آن در جهان fumitory است. شاه تره گیاه خوشه ای با شاخه های سبز و گل های سفید مایل به مایل به صورتی رنگ است که میوه های کوچک و کروی دارد. این گیاه در مزاع، باغ ها وزمین های کشاورزی می روید. شاه تره اکثرا در کنار جاده ها ویا بعنوان علف هرز مزارع می روید وبیشتر توسط کشورهای شرقی اروپا صادرمی شود.

اندام دارویی: کلیه ی اندام های آن به خصوص برگ وساقه

ترکیبات دارویی: تب بر، معرق، مدر، قابض، مقوی و ملین، ضد کرم وبه صورت موضعی در برخی بیماری های پوستی استفاده می شود.

مقدار مصرف: ۲-۴ گرم روزی سه بار به صورت دم کرده

گیاهان دارویی؛ شاه تره
گیاهان دارویی؛ شاه تره

جهت خرید عرق شاه تره درجه یک اینجا کلیک کنید.

شنگ

گیاه چند ساله با ریشه ای عمیق، دارای برگ های غشایی وشبیه گندمیان با رگبرگ میانی کم رنگ نسبتا پهن که بیشتر به صورت علف هرز در باغ ها و مزارع و گاهی نیز در ارتفاعات می روید.

اندام دارویی: ریشه

ترکیبات مهم:

اینولین، اینوزیتول، مانیتول، فیتوسترول و ویتامین ها.

کاربردهای درمانی: مغذی، تصفیه کننده ی خون، خلط آور و قابض

مقدار و روش مصرف: ریشه ی آن را ۲-۴ گرم در روز سه بار به صورت دم کرده و برگ تازه ی آن را ۲۰تا ۴۰ گرم به صورت سالاد مصرف می نمایند.

کنگر

کنگر یکی از فراوان ترین گیاهان مناطق کوهستانی و استپی ایران است. کنگر معمولی گیاهی است خودرو با برگ های خاردار وساقه های ضخیم شبیه به کرفس که از آن در پخت سوپ، خورش و حتی به صورت خام در سالاد استفاده می شود.

اندام دارویی: برگ و گل ها در اکثر منابع انتهای دمبرگ های جوان آن اشاره شده و در برخی منابع جوانه های برگ آن خوراکی است که در زیر خاک روییده وسفید می شوند وسبزی بازار پسندی بوده که در فصل بهار قبل از اینکه برگ های آن باز شود، به وسیله ی روستاییان جمع آوری وبه بازار شهرها به بهای مناسبی عرضه می شود.

ترکیبات مهم: سینازین، آنزیم ها، لاکتون ها، فلاونوئیدها و املاح معدنی

کاربردهای درمانی: صفرابر، کم کردن کلسترول خون، کم کردن قند خون، ادرارآور، دفع سنگ کلیه و مثانه

مقدار و روش مصرف: برگ و گل آن به مقدار ۱۰۰-۳۰۰ گرم

توجه : بهتر است زنان باردار، کودکان، بیماران مبتلا به بیماری شدید کبد یا کلیه از مصرف برگ کنگر پرهیز کنند.

گیاهان دارویی؛ کنگر
گیاهان دارویی؛ کنگر

گل محمدی

گل محمدی از خانواده ی گل سرخ است که از آن گلاب می گیرند. درختچه ای با ارتفاع ۲ متر با ساقه های معمولا خاردار دارای برگ های مرکب از ۷ وبه ندرت ۹ برگچه دندانه دار. گل ها صورتی و معطر وغالبا مجتمع در گل آذینی دارای چند گل با دم گلی غالبا کوتاه با تیغ های باریک و مویین. گل محمدی از دیرباز در ایران کشت می شده است و تهیه ی آب مقطر از گل سرخ اولین بار از ایران آغاز شد وبعدا به نواحی دیگر سرایت کرد.

اندام دارویی: گل ها، غنچه ها، میوه، گلبرگ ها

ترکیبات مهم: اسانس (ژرانیول، سیترونلول، نرول و فنیل اتیل الکل)

کاربردهای درمانی: ملین، ضدنفخ، تب بر، مقوی ونیروبخش، اسانس آن در صنعت عطرسازی وفرآورده های آرایشی و گلاب آن در صنعت داروسازی مورد استفاده قرار می گیرد.

مقدار و روش مصرف: مقدار ۵ تا ۱۵ گرم از گلبرگ ها روزی ۳ بار به صورت دم کرده

جهت تهیه گلاب درجه یک اینجا کلیک کنید.

والک

والک کوهی از تیره ی سوسنیان نوعی سبزی وحشی و خودرو است که در رشته کوه البرز وفقط در فصل بهار می روید. سرشار از کلسیم و انواع ویتامین های نافع بدن است. والک بسیار ملایم تر و شیرین تر از سیر معمولی است وبیشتر مصرف دارویی دارد؛ بوی آن شبیه پیاز است.

اندام دارویی: پیاز و برگ

کاربردهای درمانی: پیاز و برگ والک در گذشته به مصرف تغذیه و تهیه سالاد می رسیده است. والک، ضدآسم، برطرف کننده ی برونشیت، قابض همچنین اثر تصفیه کننده خون دارد وبرای علاج اختلالات هضمی به کار می رود.

مقدار و روش مصرف: بعد از شستشوی گیاه والک، برگ های گیاه را به قطعات ۱-۲ سانتی متری برش بزنید و فریز نمایید ودر طول سال که این گیاه وجود ندارد از آن استفاده کنید. سبزی پلوی تهیه شده از این گیاه بسیار خوش طعم است. همچنین می توانید از این سبزی برای تهیه کوکو استفاده کنید.

توجه : لازم به یادآوری است این گونه گیاهان وحشی را بدون شناسایی کامل نباید مصرف کرد.

گیاهان دارویی؛ والک
گیاهان دارویی؛ والک

منبع : مجله ی نیک و نو